การบริจาคอวัยวะขณะมีชีวิต (Living Organ Donation) คือการตัดสินใจให้อวัยวะส่วนหนึ่งของร่างกายแก่ผู้ป่วยที่ต้องการปลูกถ่าย โดยผู้บริจาคยังคงมีชีวิตอยู่ก่อน ระหว่าง และหลังการผ่าตัด การบริจาครูปแบบนี้มีความพิเศษกว่าการบริจาคหลังเสียชีวิต เพราะช่วยให้ผู้ป่วยไม่ต้องรอคอยอวัยวะจากผู้บริจาคที่เสียชีวิต ซึ่งอาจใช้เวลานานหลายปี บทความนี้จะอธิบายกระบวนการในการเป็นผู้บริจาคอวัยวะขณะมีชีวิต ตั้งแต่คุณสมบัติเบื้องต้น ไปจนถึงขั้นตอนการประเมินและข้อควรรู้ก่อนตัดสินใจ อวัยวะที่สามารถบริจาคได้ขณะมีชีวิต อวัยวะที่สามารถบริจาคได้จากผู้มีชีวิตมีข้อจำกัดมากกว่าการบริจาคหลังเสียชีวิต เนื่องจากผู้บริจาคต้องสามารถมีชีวิตอยู่ต่อไปได้โดยปราศจากอวัยวะนั้น อวัยวะหลักที่สามารถบริจาคได้คือ ไต 1 ข้าง เพราะมนุษย์มีไต 2 ข้างและสามารถอยู่ได้อย่างปกติด้วยไตเพียงข้างเดียว และ ตับบางส่วน ประมาณ 30-40% ของตับทั้งหมด เนื่องจากตับมีความสามารถในการงอกใหม่ (Regeneration) ทั้งในตัวผู้บริจาคและผู้รับ ในบางกรณีที่พบได้น้อยมาก อาจมีการบริจาคตับอ่อนบางส่วนหรือปอดกลีบเดียว แต่การดำเนินการเหล่านี้มีความซับซ้อนและความเสี่ยงสูงกว่า คุณสมบัติของผู้บริจาคที่มีชีวิต การเป็นผู้บริจาคที่มีชีวิตต้องผ่านเกณฑ์การคัดเลือกที่เคร่งครัด เพื่อความปลอดภัยทั้งต่อผู้บริจาคและผู้รับ ความสัมพันธ์กับผู้รับ: ในประเทศไทย ผู้บริจาคที่มีชีวิตต้องมีความสัมพันธ์กับผู้รับในลักษณะใดลักษณะหนึ่ง ได้แก่ เป็นญาติทางสายเลือด เช่น พ่อ แม่ ลูก พี่น้องร่วมบิดามารดา ลุง ป้า น้า อา หรือลูกพี่ลูกน้อง เป็นคู่สมรสที่จดทะเบียนถูกต้องตามกฎหมายและอยู่กินกันอย่างเปิดเผยมาแล้วไม่น้อยกว่า 3 […]
